+ เพิ่มบทความใหม่

ตุง เครื่องสักการะของล้านนา

ตุง  เครื่องสักการะของล้านนา

ตุง  เครื่องสักการะอันเป็นเอกลักษณ์ของล้านนา



ในความเชื่อของชาวล้านนา "ตุง" เป็นสัญญลักณ์ของความดี ความเป็นสิริมงคล มีลักษณะเป็นผืนยาวผูกติดกับปลายไม้
หรือเสา เพื่อเป็นสื่อนำวิญญาณของผู้ที่ถวายทานตุงให้ขึ้นไปสู่สวรรค์



            ชาวบ้านทางภาคเหนือมีคติความเชื่อเกี่ยวกับอานิสงส์ของทานตุงอยู่มาก ซึ่งเล่าสืบต่อกันมาเป็นทอดๆหลายชั่วอายุคนดังตัวอย่างมีกาเผือกคู่หนึ่งออกไข่มา 5 ฟอง อยู่บนต้นไม้เมื่อเกิดพายุไข่ทั้งหมดพลัดตกลงมาไปแต่ละแห่ง ครั้นพ่อแม่กาเผือกกลับมาไม่เห็นไข่ของพวกตน ทำให้เกิดความโศกเศร้าอย่างสุดซึ้ง จนตรอมใจตายไปอยู่บนสวรรค์ ไข่ทั้งห้าใบต่างถูกไก่ เต่า พญานาค โค และคนซักผ้า นำไปเลี้ยงจนเติบโตเป็นชายหนุ่มทั้งห้าคนต่างคนก็มีจิตใจอยากบวชจึงบวชจนสำเร็จได้ญาณและมาพบกันทั้งหมดโดยบังเอิญทั้ง 5 องค์มีความกตัญณูกตเวทีต่อผู้ที่ให้กำเนิด จึงได้สร้างตุงถวายอุทิศให้กะกุสันทะซึ่ง ไก่่เป็นผู้เลี้ยงสร้างรูปไก่โกนาคมนะทำเป็นรูปนาค กัสปะรูปเต่า โคตมะรูปวัว และอริะเมตรัย สร้างเป็นค้อนสำหรับทุบผ้า เป็นเครื่องหมายถึง คนซักผ้าเมื่อสร้างตุงเสร็จแล้วก็ทำถวายอุทิศแต่ไม่ถึงบิดามารดาผู้ให้กำเนิดกาเผือก จึงต้องมาบอกให้ทำปทีป เป็นรูปตีนกาจุดไปถึงจะส่งอุทิศไปถึง ตุง สมัยก่อนของชาวเหนือจึงมีความสำคัญกับพระพุทธเจ้าทั้ง 5 องค์ การทำตุงถวาย  จึงเปรียบเสมือนตัวแทนสักการะของการแผ่บุญกุศล กตัญณูกตเวทีไปถึงผู้มีพระคุณที่ล่วงลับไปแล้ว เราอาจเห็นตุงที่มีรูป  ไก่ยืนอยู่บนหัวตุง ซึ่งหมายถึงไม้ซักผ้า ส่วนลำตัวและใบไฮของตุงแทนรูปหน้าลวดลายต่างๆ เป็นตารางเกล็ด หรือสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน หมายถึงเต่า และส่วนประดิษฐ์ที่เป็นรูปกลมๆ หมายถึง ตราวัว แทนวัวหรือโคตมะ นอกจากนี้ ยังมีความเชื่อกัน ว่าวิญญาณผู้ตายนี้สามารถยึดหรือปีนป่ายชายตุงจากนรกขึ้นสู่สวรรค์ได้ ดังเรื่องราวที่ว่า กาลหนึ่งมีนายพรานซึ่งเข้าป่าล่าสัตว์นานนับสิบ ๆปีผ่านไปที่วัดเห็นตุงที่เแขวนอยู่โบกสบัดสวยงามมากเมื่อกลับมาถึงบ้าน จึงได้ทำตุงขึ้นเพื่อที่จะไปถวายบูชาพระประทาน ครั้นเมื่อเขาตายไปถูกตัดสินส่งลงนรกเนื่องจากไม่เคยทำความดีเลยมีแต่ฆ่าสัตว์ ยกเว้นเสียแต่ทำตุงถวายวัดเท่านั้น เมื่อถูกตัดสินให้ตกนรก ตุงผืนที่เขาทำนั้นได้มาพันดึงเขาให้พ้นจากนรกนำขึ้นสู่สวรรค์ได้ ชาวเหนือจึงมีความเชื่อที่ว่า การถวายหรือทานตุงนี้นมีอานิสงส์หรือได้บุญอย่างมาก

             ธงในอดีตกาลยุคก่อนประวัติศาสตร์เปรียบเสมือนตัวกลางเชื่อมโยง ในการติดต่อระหว่างสิ่งศักดิ์สิทธิ์กับมนุษย์หรือระหว่างคนต่อคนด้วยกัน รูปแบบชนิดของธงได้มีการพัฒนาอยู่ตลอดมา โดยมีปัจจัยความเชื่อดั้งเดิมของคนเผ่านั้นๆ ศาสนา สังคมการเมืองและการค้าเป็นตัวแปรที่สำคัญ ธง ตุง จ้อ ตำข่อน ทางภาคเหนือของไทย เท่าที่พบนั้นมีอยู่มากมายหลายชนิดมีสีสันและความสวยงามมาก ในส่วนของตุงที่ใช้ในพิธีมงคลนั้นจะไม่ยึดติดอยู่กับรูปแบบชนิดใดตลอดไป ในขณะที่ตุงที่ใช้ในงานอวมงคลนั้นจะมีลักษณะชนิดรูปแบบที่ค่อนข้างแน่นอนมากกว่าเสมอการทำบุญถวายตุงทางภาคเหนือนั้นชาวบ้านถือว่าเป็นประเพณีที่ศักดิ์สิทธิ์และได้บุญกุศลมาก มีความเชื่อที่ว่าตุงนั้นจะสามารถช่วยดึงให้วิญญาณที่ตกนรกกลับขึ้นสวรรค์ได้


    
การใช้ตุงในพิธีกรรมต่างๆของล้านนาไทย

           ตุงเป็นเครื่องสักการะที่ทำด้วยวัสดุหลายชนิด เช่น ผ้า กระดาษ ไม้ แต่ส่วนมากจะใช้ผ้า ตุงใช้ในพิธีกรรมต่างๆ เช่นงานฉลอง งานปอย งานสืบชาตา หรือขบวนแห่ต่างๆ เป็นต้น  การใช้ตุงในพิธีกรรมต่างๆ ของล้านนาไทย  ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ดังต่อไปนี้
          
          เพื่อให้เป็นสัญลักษณ์  หมายถึงตุง หรือธง ที่เป็นเครื่องหมายพวกหรือเผ่าต่างๆ กำหนดสีสันให้รู้จักจำง่ายเหมือนกับชาติ
ทั้งหลายในโลกที่ใช้ธงเป็นเครื่องแทนปรัชญา หรือความหมายอย่างใดอย่างหนึ่ง เช่นธงชาติไทยสมัยรัชกาลที่ 3 เป็นรูปช้างเผือก
ต่อมาก็ทำเป็นรูปไตรรงค์ 3 สี ประกอบด้วยสีแดง หมายถึงชาติ สีขาว หมายถึงศาสนา สีน้ำเงิน หมายถึงพระมหากษตริย์ เหมือน
กับที่คนโบราณท่านเคยตั้งเกณฑ์ไว้ให้เป็น เครื่องหมายของแต่ละอย่างไป

         เพื่อให้เป็นเครื่องพิธี หมายถึงการนำตุง หรือ ช่อธงในพิธีเครื่องบูชาเซ่นสรวง อย่างเช่น การบูชาท้าวจตุโลกบาลเป็นต้น
หากไม่มีช่อตุง หรือธง ถือว่าพิธีไม่ครบถ้วน  อันเป็นข้อบกพร่อง  ทำให้พิธีเสียหรือไม่สมบูรณ์

        เพื่อเป็นศักดิ์ศรีแก่เทพเจ้า หมายถึงเทพที่สำคัญทั้งหลาย เช่น พระอินทร์ พระนารายณ์ ช่อธงเป็นเครื่องหมาย เช่นพระอินทร์มีธงสีเขียวเป็นต้น แม้สมมติเทพ เช่นพระมหากษัตริย์ก็มีธงเป็นเครื่องหมายแห่งยศและศักดิ์ศรี อย่างพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของไทยก็มีธงสีเหลืองเป็นเครื่องหมายแห่งศักดิ์ศรีอยู่ด้วย เรียกว่าธงมหาราช
การทำดังนี้คงได้ตัวอย่างมาจากโบราณกาล

         เพื่อเป็นเกียรติแก่บุคคล  หมายถึง การมีธง หรือมีช่อประจำอยู่ เช่นเหล่า กอง ทหาร ต่างมีธงชัยเฉลิมพลอันเป็น เครื่องหมายแห่งเกียรติยศ ของ กองทหารนั้น ทำให้ทหารภูมิใจในความเป็นทหารของตน  
การถวายตุงไชย หรือธงไชย

          ตุงไชย เป็นธงที่ใช้ในงานมงคล เช่นงานฉลองสมโภช งานเสด็จพระราชดำเนินเข้าสู่พระนครของพระมหากษัตริ์ ในล้านนานิยมทำตุงไปปักบริเวณทางเข้าวัดเรียงรายกันไปอย่างสวยงาม ยิ่งวัดใดมีศรัทธามากก็จะถวายกันมากเป็นพิเศษ

        

           วัตถุประสงค์ในการถวายทานตุงไชยคือ
            
           ปราถนาจะให้เป็นบุญกุศลนั้น  ถือว่าการถวายตุงไชยเป็นบุญกุศล อันยิ่งใหญ่ตามที่เล่าในคัมภีร์ทางศาสนาว่า คนถวายตุงเมื่อสิ้นชีวิตไปแล้ว ไปตกนรก ปรากฏว่ามีหางตุง หย่อนลงไปให้เขาเกาะเกี่ยวพาขึ้นไปเกิดบนสรวงสวรรค์ได้ จึงเกิดค่านิยมทำกันมา
           เพื่อสร้างความกตัญญูกตเวทีนั้น ถือว่าการถวายตุงไชยอุทิศแก่บรรพบุรุษของตน มีปู่ย่า  ตายาย บิดามารดา ดดยหวังใจว่าคนเหล่านั้นจะพ้นจากความทุกข์ ไปเกิดในภูมิภพที่ดีมีสุขต่อไป
           เป็นพุทธบุชา  หมายถึงการถวยตุงไชย คราวมีงานฉลองปอยหลวง ถาวรวัตถุของวัด  ศรัทธาประชาชน ล้วนมีศรัทธาอยาก
จะถวายตุงไชยเป็นพุทธบูชา หากใครไม่ได้ทำจะรู้สึกว่าตนขาดอะไรไปอย่างหนึ่งในการทำบุญครั้งนั้น  หากได้ ทำเหมือนกับ
ชาวบ้านทำ  ก็มีความสมใจและสบายใจ
           เป็นการสร้างศิลปะของท้องถิ่น  ข้อนี้เป็นสิ่งสำคัญยิ่งเมื่อมีงานฉลอง ชาวบ้านที่เป็นสตรีชาวล้านนาไทย  จะทำการทอตุง
ไชยเป็นรูปลวดลายต่างๆกัน จะประกวดฝีมือกันอย่างน่าพิศวงนัก

ตุงไชยทำมาจากอะไร


        การทำตุงไชยส่วนใหญ่ทำมาจากผ้าฝ้านทอเป็นลวดลายหลายอย่างอาจจะทอเป็นบางส่วน บางส่วนเว้นว่างไว้เพื่อความงดงามและเพื่อมิให้ต้านลม  หรือหนาเกินไปจึงเว้นว่างไว้หลังจากทอแล้ว บางรายปิดด้วยกระดาษสีทอง ฉลุเป็นลวดลายต่างๆ แล้วปิดลงไป หัวตุงไชยใช้ไม้ทำเป็นวงต่อกัน 3 ขั้น หรือ 5 ขั้น หรือ 7 ขั้น แล้วแต่ความเหมาะสม  ส่วนมากทำจากไม้ไผ่ เพราะเหนียวและดัดแปลงง่าย  หางตุงไชยทำเป็นพู่ระย้าทำด้วยผ้าด้ายสลับสีงด งาม และทำหางให้เรียวลงไปย่างสวยงาม

เวลาแขวนทำอย่างไร


              ตุงไชยดดยมากใช้แขวนบนค้างทำด้วยไม้ไผ่บง  หรือไม้ไผ่ซาง ทำค้างยื่นออกจากปลายยาวประมาณ 1 เมตร สำหรับเป็นที่แขวนตุงไชย

การปักตุงไชยนิยมทำที่ใด

              ตุงไชยหลังจากที่ได้นำมายังวัดแล้ว  จะนำไปถวายแด่พระสงฆ์ท่านตอนที่จะมีงานปอยหลวง  ประมาณ 3-5 วัน พระสงฆ์
ท่านจะให้พรเป็นรายๆไป จากนั้นก็จะนำไปฝังค้าง และแขวนตุงไชย ส่วนมากจะแขวนเรียงรายไปตามทางที่ครัวทานจะผ่าน หรือ
ทางสัญจรเข้าวัด ถ้ามีตุงไชยมาก ก็จะเรียนกันไปยาวนับเป็นกิโลเมตรทีเดียว
ตุงไชยใช้ประกาศชัยชนะ

            ในขบวนแห่พยุหยาตรา  นิยมเอาตุงไชยนำหน้า เพื่อเป็นเครื่องประกาศชัยชนะ  ให้เป็นที่ปรากฏแก่คนทั้งปวง  งานฉลองหรืองานปอยหลวง ที่นำตุงไชยมาแขวนไว้ตามบริเวณงาน  หรือใช้ตุงไชยนำหน้าขบวนแห่  จึงเป็นเครื่องบอกถึง
ชัยชนะที่มีต่อข้าศึกคือกิเลสตัญหา ที่มีอยู่ในใจ พ่ายแพ้ไป (เป็นการสอนธรรมะ โดยวิธีการทางนามธรรม ให้ผู้ที่ดู ศึกษาและรู้แจ้งเอง)

ขอบคุณข้อมูลจาก http://krumali.maeai.com
ขอบคุณภาพจาก http://www.muslimlanna.org

Posted by | 08-04-2558 | 16:23
0 total comment 0 | total like 3,793 | total view
likeLike
favoriteAdd to Favorite

Share Link:
 

 

กรุณา Login เพื่อแสดงความคิดเห็น

ความคิดเห็นสมาชิก

    เข้าชม

    3,793

    ครั้ง
    แก้ไขล่าสุดวันที่ 15/01/2559 17:13:44
    ดูทั้งหมด

    แท็กยอดนิยม


    #กำแพงเพชร
    #ป่าแม่วงก์
    #เที่ยวเชียงใหม่
    งานเทศกาลปีใหม่โล้ชิงช้า
    ชาวอาข่า
    ดอยหลวงเชียงดาว
    ท่องเที่ยว
    บ้านระเบียงดาว
    ประเพณีโล้ชิงช้า
    มือเย็นเมืองเย็น
    สถานที่ท่องเที่ยว
    อีก้อ
    เชียงราย
    เชียงใหม่
    เทศกาล
    เที่ยวเชียงราย
    เที่ยวเชียงใหม่
    เมืองเชียงใหม่
    โฮมสเตย์